Mynd af Sešlabanka Ķslands
Sešlabanki Ķslands


13. nóvember 1998
Haustskżrsla Sešlabanka Ķslands 1998

Peningamįl: Žróun, horfur og stefna
Śt er komin haustskżrsla Sešlabanka Ķslands 1998, sem fjallar um žróun, horfur og stefnu ķ peningamįlum. Ķ skżrslunni er m.a. gerš grein fyrir mati Sešlabankans į stöšu efnahags- og peningamįla og stefnu hans ķ peningamįlum.

Ķ skżrslunni kemur fram žaš mat aš žrįtt fyrir öflugan hagvöxt og enn kröftugri vöxt innlendrar eftirspurnar hafi nįšst mikilsveršur įrangur ķ žvķ aš halda veršbólgu ķ lįgmarki aš undanförnu. Nśverandi uppsveifla hér į landi er hin fyrsta ķ nęrri fimm įratugi žar sem veršbólga er svipuš eša minni en ķ višskiptalöndum. Ašhaldssöm peningastefna į mikinn žįtt ķ žessum įrangri en einnig hafa hagstęš ytri skilyrši hjįlpaš til. Į móti vegur mikill višskiptahalli sem veršur meiri ķ įr en hęgt er skżra meš tķmabundnum įhrifum stórišjufjįrfestingar. Undirliggjandi višskiptahalli er nś talinn um 3% af landsframleišslu en gęti oršiš meiri ef ytri skilyrši žjóšarbśsins versna. Žvķ er mjög brżnt aš efla žjóšhagslegan sparnaš og draga žannig śr višskiptahallanum. Žaš eru žvķ vonbrigši aš afkomubati rķkissjóšs į žessu og nęsta įri viršist minni en hagsveiflan gefur tilefni til og afkoma sveitarfélaga er mun verri en ęskilegt getur talist. Mjög mikilvęgt er aš framlag opinberra ašila til žjóšhagslegs sparnašar verši aukiš.

Ekki er hęgt aš bśast viš aš jafn öflugur hagvöxtur og veriš hefur sķšustu žrjś įr geti til lengdar fariš saman viš litla veršbólgu. Ķ fyrsta lagi er framleišslugeta žjóšarbśsins nś fullnżtt og ekki er hęgt aš gera rįš fyrir aš atvinnuleysi minnki frekar įn žess aš laun hękki umfram žaš sem nś er śtlit fyrir. Ķ öšru lagi er vart hęgt aš reikna meš aš lękkun innflutningsveršs og hękkun gengis stušli ķ sama męli aš minni veršbólgu į nęstu misserum og gerst hefur aš undanförnu. Ķ žrišja lagi veldur žróun alžjóšlegra efnahagsmįla aš undanförnu žvķ aš óhagstęšari ytri skilyrši kunna samtķmis aš stušla aš minni hagvexti hér į landi og gera erfišara en ella aš halda veršbólgu lķtilli žar sem višskiptakjör gętu versnaš. Innlend hagstjórn veršur aš taka miš af žessum breyttu ašstęšum. Brżnasta verkefni hennar er aš koma böndum į mikinn vöxt innlendrar eftirspurnar meš auknu ašhaldi ķ rķkisfjįrmįlum og ķ fjįrmįlum sveitarfélaga, og meš ašgeršum sem örva sparnaš einkaašila og draga śr miklum śtlįnavexti lįnastofnana.

Mikill vöxtur śtlįna aš undanförnu er verulegt įhyggjuefni af tveimur įstęšum. Ķ fyrsta lagi żtir hann undir vöxt innlendrar eftirspurnar og stušlar žannig aš auknum višskiptahalla og/eša meiri veršbólgu. Ķ žvķ efni mį benda į mjög mikinn vöxt einkaneyslu samfara aukinni skuldsetningu. Ķ öšru lagi sżnir reynsla annarra žjóša aš mikilli śtlįnaženslu ķ framhaldi af auknu frelsi og samfara vaxandi samkeppni į lįnamarkaši getur fylgt mikil įhętta. Lįnastofnanir kunna aš leišast śt ķ įhęttusamari lįnveitingar sem skila ekki tilętlašri įvöxtun žegar ķ bakseglin slęr ķ žjóšarbśskapnum. Frį žjóšhagslegu sjónarmiši veršur įhętta tengd śtlįnaženslu meiri en ella ef hśn er ķ umtalsveršum męli fjįrmögnuš meš erlendu lįnsfé til skamms tķma og ef halli er į višskiptum viš śtlönd. Sešlabankinn mun į nęstunni kanna leišir til aš draga śr śtlįnaženslunni samfara žvķ sem hann mun brżna įrvekni fyrir innlendum lįnastofnunum bęši varšandi śtlįn og fjįrmögnun žeirra.

Stefnan ķ peningamįlum hefur veriš mjög ašhaldssöm aš undanförnu eins og sést į miklum mun innlendra og erlendra skammtķmavaxta, hįum skammtķmaraunvöxtum og, žar til į sķšustu vikum, styrkingu į gengi krónunnar, žrįtt fyrir mikinn višskiptahalla. Stefnan ķ peningamįlum veršur įfram ašhaldssöm svo lengi sem vöxtur innlendrar eftirspurnar er mun meiri en til lengdar getur samrżmst veršstöšugleika og žjóšarbśiš er viš mörk fullrar nżtingar į bęši vinnu- og vörumörkušum. Horft lengra fram į viš er hins vegar hugsanlegt aš öndverš alžjóšleg žróun muni hęgja į hagvexti sem įsamt bęttri afkomu hins opinbera gęti skapaš tilefni til minna ašhalds ķ peningamįlum. Mikillar įrvekni er žvķ žörf viš mótun peningastefnunnar į nęstu mįnušum og misserum. 

Ķ haustskżrslunni er sérefni um veršbólguferliš į Ķslandi. Ķ nišurlagi žess kafla segir aš įstęšur lķtillar veršbólgu hér į landi séu aš hluta til tķmabundnar. Ekki viršist hafa oršiš grundvallarbreyting į langtķmasambandi launakostnašar, innflutningsveršs og veršlags. Ofspįr veršbólgu hafa aš verulegu leyti stafaš af of svartsżnum forsendum um ytri stęršir eins og innflutningsverš og framleišni, auk žess sem ašhaldssöm peningastefna hefur stušlaš aš minni veršbólgu ķ gegnum hęrra gengi. Laun koma hins vegar hęgar fram ķ veršlagi en įšur og samband launamyndunar og hlutfalls launa ķ žjóšartekjum hefur veikst.

Hagstęšar ytri ašstęšur aš undanförnu og tafir ķ įhrifum launabreytinga į veršlag gefa sķšur en svo tilefni til aš slaka į įrvekni gagnvart veršbólgu. Žvert į móti krefjast slķkar ašstęšur meiri framsżni stjórnvalda viš mótun efnahagsstefnunnar. Žaš aš įstęšur lķtillar veršbólgu aš undanförnu hafi aš hluta til veriš tķmabundnar gefur ekki tilefni til aš ętla aš ekki verši unnt aš varšveita litla veršbólgu į komandi misserum. Ašrir žęttir eins og litlar veršbólguvęntingar geta komiš til skjalanna og peningastefnan mun įfram hafa žaš aš höfušmarkmiši aš halda veršbólgu ķ skefjum.Taki kjarasamningar miš af litlum veršbólguvęntingum į aš vera hęgt aš nį fram hęfilegum vexti kaupmįttar meš minni hękkun nafnlauna en įšur žurfti. Žar meš skapast skilyrši til aš festa litla veršbólgu ķ sessi, sérstaklega ķ ljósi žess aš erlend veršlagsžróun veršur aš lķkindum hagstęš enn um sinn. Til žess aš treysta undirstöšur lķtillar veršbólgu er hins vegar naušsynlegt aš efnahagsstefnan vinni markvisst aš žvķ aš draga śr višskiptahalla.

Nįnari upplżsingar veita bankastjórar Sešlabankans, Ingimundur Frišriksson, ašstošarbankastjóri, Mįr Gušmundsson ašalhagfręšingur og Yngvi Örn Kristinsson framkvęmdastjóri peningamįlasvišs ķ sķma 569-9600.

[<a href="../Files/Haust_98/$file/haust_98.pdf" >Haustskżrsla 1998 (267 KB)</a>]
Haustskżrslan er 58 sķšur. Hśn er einnig vęntanleg į ensku.

Nr. 65/1998
13. nóvember 1998




© 2005 Sešlabanki Ķslands - Öll réttindi įskilin
Póstfang: Kalkofnsvegi 1, 150 Reykjavik - Netfang: sedlabanki@sedlabanki.is
Sķmi: 569 9600 - Bréfasķmi: 569 9605

Prentvęn śtgįfa
Byggir į LiSA vefumsjónarkerfi frį Eskli