Mynd af Sešlabanka Ķslands
Sešlabanki Ķslands

Skżringar og svör


Hér mį finna svör viš algengum fyrirspurnum og auk žess skżringar į żmsum hugtökum sem til umfjöllunar eru:

Įvöxtun
Įvöxtun sżnir hvaš einhver vaxtakjör jafngilda miklum įrsvöxtum ef greitt vęri einu sinni į įri eftir į. Įvöxtun mį setja upp ķ jöfnu, sé mišaš viš aš lįn sé endurgreitt aš fullu ķ einu lagi:

a = [(L/H)**(360/d) -1] * 100, žar sem a er įvöxtun, L er lokagreišsla, H er upphafleg greišsla, d er dagafjöldi, ** tįknar veldi og * margföldun.

Drįttarvextir
Drįttarvextir eru vextir sem teknir eru af lįnum eša skuldum sem ekki eru borgašar į umsömdum tķma. Til skamms tķma įkvįšu yfirvöld drįttarvexti, en meš vaxtalögum (nr. 38/2001) geta menn samiš um žį sķn į milli ef žeir vilja (sbr. 6. gr. laganna). 

Lįn gegn veši - stżrivextir Sešlabanka Ķslands
Stżrivextir Sešlabanka Ķslands eru žeir vextir sem ętlaš er aš hafa įhrif į ašra vexti ķ landinu. Stżrivextir eru vextir į lįnum gegn veši į milli Sešlabankans og lįnastofnana.  (Įšur gekk žetta undir nafninu endurhverf veršbréfakaup - vķša kallaš REPO, sem er dregiš af enska heitinu „repurchase agreement“. ) Lįn gegn veši eru nś til 7 daga ķ senn. Hvati višskiptanna er aš lįnastofnanir žurfa stundum laust fé ķ takmarkašan tķma og geta fengiš frį Sešlabankanum gegn veši ķ veršbréfum. Lįnastofnanir geta žannig tryggt lausafjįrstöšu sķna, en um leiš hefur Sešlabankinn įhrif į vaxtastigiš ķ landinu meš žvķ aš įkveša vextina ķ žessum višskiptum, žvķ aš lįnastofnanirnar žurfa aš fį jafnhįa eša hęrri vexti af fjįrmagninu (meš žvķ aš lįna féš įfram til višskiptavina) til aš tapa ekki į višskiptunum viš Sešlabankann.

Forvextir
Forvextir eru lįnsvextir sem greišast strax viš lįntöku. Žeir eru gjarnan notašir viš vķxillįn, styttri en til eins įrs.

Gjaldeyrisstaša Sešlabankans
Gjaldeyrisstaša sżnir nettógjaldeyriseign Sešlabanka Ķslands, ž.e.a.s. gjaldeyrisforša aš frįdregnum stuttum gjaldeyrisskuldum.

Grunnfé
Grunnfé Sešlabanka Ķslands (e. base money eša monetary base) samanstendur af sešlum og mynt ķ umferš og innstęšum innlįnsstofnana ķ Sešlabankanum.

Hagstęršir
Hagstęršir eru hvers konar tölur eša stęršir sem lżsa hagkerfum og žróun efnahagsmįla, žaš er žjóšarframleišslu, hagvexti, veršbólgu, opinberum śtgjöldum o.s.frv.

Kjörvextir
Kjörvextir eru lęgstu śtlįnsvextir lįnastofnana. Žeir eru notašir žegar lįnaįhętta er lķtil eša engin aš mati lįnastofnunar.

Ofhitnun ķ efnahagskerfinu
Talaš er um ofhitnun ķ efnahagskerfinu, eša ženslu, žegar efnahagsstarfsemin er svo mikil aš hśn veldur einhvers konar vandręšum. Lķkja mį ofhitnun ķ hagkerfinu viš vél sem keyrš er af meiri hraša en hśn er gerš fyrir. Afleišingin veršur sś aš vélin hitnar um of og žarf žvķ kęlingu eša hęgari gang. Žannig hitnar hagkerfiš um of žegar framleišslan er meiri en framleišslužęttir, ž.e. vinnuafl, vélar og fjįrmagn, megna aš standa undir įn žess aš til komi yfirvinna og ofnżting bśnašar. Žetta er stundum kallaš framleišsluspenna, žvķ aš žį spenna fyrirtękin bogann til hins żtrasta til aš afköstin verši sem mest. Afleišingin veršur oft miklar launa- og veršhękkanir. Andstašan viš framleišsluspennu er framleišsluslaki.

Myntfręši
Myntfręši (numismatik, af grķska oršinu nomisma = mynt) er ein grein menningarsögu og mikilsverš stošgrein annarra fręšigreina, svo sem almennrar sagnfręši og fornleifafręši, og er aš żmsu leyti skyld innsigla- og skjaldarmerkjafręši. Myntfręši fęst viš hvers konar gjaldmišil, bęši opinberan og veršmišil gefinn śt af fyrirtękjum og stofnunum. Enn fremur heyra til višfangsefna myntfręšinnar skyldir hlutir, svo sem minnispeningar, heišurspeningar og oršur. Myntfręšin fęst viš sögu og greiningu žessara višfangsefna.

Raunvextir
Einföld skilgreining į raunvöxtum er sś tala sem fęst žegar veršbólga er dregin frį nafnvöxtum, ž.e. nafnvextir mķnus veršbólga eru raunvextir. Žvķ eru raunvextirnir aš jafnaši lęgri en nafnvextirnir, eša sem veršbólgunni nemur. Raunvextir eru nįnar tiltekiš kaupmįttarbreyting fjįr sem ber įkvešna įvöxtun. Ķ veršbólgu getur verštrygging fjįr veriš naušsynleg til žess aš tryggja kaupmįtt fjįrins til lengdar.

Skemmdir peningar - er veršmęti ķ žeim?
Sešlabankinn innleysir skemmda sešla žannig aš sjįist bęši nśmer sešils greišist hann aš fullu, en sjįist ašeins annaš nśmeriš greišist einungis hįlft verš hans, enda fylgi a.m.k. fjóršungur sešils ķ einu lagi. Sešlar sem eru svo skemmdir aš hvorugt nśmera sjįist verša ekki innleystir.
Bankinn innleysir slegna peninga, žótt slitnir séu eša skemmdir og įletranir į žeim mįšar, ef veršgildi er örugglega lęsilegt.

Stżrivextir
Stżrivextir eru žeir vextir sem yfirvöld nota til aš reyna aš hafa įhrif į markašsvexti. Vķšast eru žetta vextir į einhvers konar sešlabankaśtlįnum eša -innlįnum. Tilgangur meš hękkun slķkra vaxta getur veriš aš draga śr ofženslu og veršbólgu eša hękka gengi gjaldmišils. Hér į landi eru stżrivextir žeir vextir sem Sešlabanki Ķslands įkvešur į fyrirgreišslu viš lįnastofnanir ķ formi svokallašra lįna gegn veši (įšur endurhverf veršbréfavišskipti), en ķ žeim višskiptum geta lįnastofnanir fengiš fé aš lįni frį Sešlabankanum ķ 7 daga gegn veši ķ skuldabréfum.

Veršbólga
Hvaš er veršbólga? Markmiš Sešlabankans er stöšugt veršlag. Nįnar tiltekiš er įtt viš aš stefnt sé aš lķtilli veršbólgu. Veršbólgu mį skilgreina sem višvarandi hękkun veršlags. Žegar talaš er um veršlag er įtt viš mešalverš vöru og žjónustu į markaši, ekki verš į einstakri vöru eša tegund žjónustu. Meš višvarandi hękkun veršlags er įtt viš röš hękkana yfir nokkuš langt tķmabil, t.d. įr, en ekki t.d. hękkun ķ einum mįnuši. Veršbólga felur ķ sér aš veršgildi peninga minnkar, ž.e.a.s. minna magn vöru og žjónustu fęst fyrir hverja krónu.
Breytingar į veršlagi eru męldar meš vķsitölum. Algengasti męlikvaršinn į veršlagsbreytingar eru svokallašar neysluveršsvķsitölur. Geršar eru reglulegar kannanir į neyslu heimilanna ķ landinu. Ķ hverjum mįnuši er gerš verškönnun og eru nišurstöšur neyslukönnunar notašar til žess aš vega saman verš į einstökum tegundum vöru og žjónustu ķ heildarvķsitölu. Prósentubreyting vķsitölunnar yfir įkvešiš tķmabil, t.d. 12 mįnuši, er sķšan notuš sem męlikvarši į veršbólgu.

Vķsitala gengisskrįningar
Vķsitala gengisskrįningar sżnir mešalgengi įkvešinna erlendra gjaldmišla gagnvart ķslensku krónunni. Hękkun vķsitölunnar felur ķ sér aš verš erlendra gjaldmišla hefur hękkaš ķ krónum tališ. Žannig sżnir hękkun vķsitölunnar lękkun į gengi ķslensku krónunnar, en lękkun vķsitölunnar hękkun į gengi krónunnar. Vķsitala gengisskrįningar er mišuš viš vöru- og žjónustuvišskiptavegiš gengi helstu gjaldmišla sem viš notumst viš. Vęgi einstakra gjaldmišla er byggt į hlutdeild viškomandi landa ķ vöru- og žjónustuvišskiptum, og er žaš endurskošaš įrlega til žess aš tryggja aš gjaldmišlavogin endurspegli ętķš eins vel og kostur er samsetningu utanrķkisvišskipta žjóšarinnar.

Yfirdrįttarvextir
Yfirdrįttarvextir eru vextir af yfirdrįttarlįnum, žaš er af fjįrhęš sem samiš eru um aš taka megi śt af bankareikningi žótt innstęša sé ekki fyrir hendi. Venjulega žarf aš greiša einhverja vexti fyrir alla heildina, žótt hśn sé ašeins notuš aš hluta.
Vextir SešlabankansMeira »
Vextir Sešlabankans
Daglįn 4,75%
Vešlįn 3,75%
Višskiptareikningar innlįnsstofnana 2,75%
Ašrir vextirMeira »
Ašrir vextir
Drįttarvextir frį 1.11.2019 11,00%
15.11.19 REIBID REIBOR
O/N 2,550% 2,800%
S/W 2,750% 3,000%
1 M 2,925% 3,175%
3 M 3,200% 3,700%
1 Y 3,500% 4,000%


© 2005 Sešlabanki Ķslands - Öll réttindi įskilin
Póstfang: Kalkofnsvegi 1, 150 Reykjavik - Netfang: sedlabanki@sedlabanki.is
Sķmi: 569 9600 - Bréfasķmi: 569 9605

Prentvęn śtgįfa

Leturstęršir

Byggir į LiSA vefumsjónarkerfi frį Eskli