Mynd af Sešlabanka Ķslands
Sešlabanki Ķslands

Tildrög aš stofnun sjóšsins

Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn į įsamt Alžjóšabankanum rętur sķnar aš rekja til rįšstefnu Sameinušu žjóšanna sem haldin var ķ Bretton Woods ķ New Hampshire fylki ķ Bandarķkjunum 1.-22. jślķ, įriš 1944. Markmiš rįšstefnunnar var m.a. aš koma į fót nżjum vettvangi efnahagssamvinnu sem hefši žaš hlutverk aš efla alžjóšlega samvinnu ķ gjaldeyrismįlum, stušla aš stöšugu gengi mynta og greiša fyrir frjįlsum gjaldeyrisvišskiptum. Ein meginįstęša žess aš Alžjóšagjaldeyrissjóšnum var komiš į fót var aš ķ byrjun fjórša įratugar sķšustu aldar varš mikil efnahagslęgš, kreppan mikla. Ķ kjölfar hennar fylgdu nęr öll rķki heims einangrunarstefnu sem leiddi til mikils samdrįttar ķ višskiptum og aukins atvinnuleysis. Tilgangur hins nżja vettvangs efnahagssamvinnu var aš koma ķ veg fyrir aš sagan endurtęki sig.

Viš stofnun Alžjóšagjaldeyrissjóšsins voru ašildarlöndin 29 og mörg žeirra išnrķki. Ķ dag eru ašildarrķkin 184 aš tölu eša flest rķki ķ veröldinni. Starfsemi sjóšsins er fjįrmögnuš meš framlögum (e. quotas) ašildarrķkjanna samkvęmt reglum sem taka ķ grundvallaratrišum tillit til efnahagslegrar stęršar žeirra og er žvķ hlutur išnrķkjanna stęrstur.

Hlutverk Alžjóšagjaldeyrissjóšsins fyrstu starfsįrin fólst mešal annars ķ žvķ aš višhalda stöšugleika ķ žvķ gjaldeyrisumhverfi sem komiš var į meš fastgengisstefnu Bretton Woods kerfisins. Sjóšurinn hélt įfram aš stušla aš stöšugleika į sviši gjaldeyrismįla žrįtt fyrir aš Bretton Woods kerfiš hafi lišiš undir lok į įttunda įratugnum. Į nķunda įratugnum ašstošaši sjóšurinn mörg nżmarkašsrķki sem lentu ķ miklum skuldaerfišleikum. Auk žess gegndi sjóšurinn mikilvęgu hlutverki ķ tengslum viš kerfisbreytingar sem uršu į hagkerfum žróunarlanda og mjög skuldsettra landa. Į žessu tķmabili var bętt viš eftirliti meš kerfisžįttum eša innvišum hagkerfa (e. structural policies). Mikilvęgi kerfisumbóta hefur aukist til muna ķ ljósi aukinnar skuldabyrši žróunarlanda og eins vegna umbreytinga į hagkerfum sem įšur įstundušu mišstżršan įętlunarbśskap. Ķ byrjun tķunda įratugarins jókst starfsemi sjóšsins žegar rķki sem įšur fylgdu įętlunarbśskap geršust ašilar. Žessi rķki hófu mikiš umbreytingarferli sem fólst ķ žvķ aš hverfa į skömmum tķma frį įętlunarbśskap til markašsbśskapar. Sķšustu misseri hefur fjįrmįlastöšugleiki fengiš aukiš vęgi ķ starfsemi sjóšsins. Mikiš hefur veriš lagt upp śr ašgeršum sem tryggja fjįrmįlastöšugleika eftir aš umfangsmiklar bankakreppur uršu bęši ķ išnrķkjum og žróunarlöndum. Įriš 1999 var komiš į fót sérstöku mati į fjįrmįlakerfum ašildarrķkjanna (e. Financial Sector Assessment Program, FSAP). Ķsland var meš fyrstu löndum žar sem slķk śttekt var gerš. Sjóšurinn birti nišurstöšur hennar ķ jśnķ 2001 og nišurstöšur seinni įfanga 2003. Samhliša įšurgreindum verkefnum hefur sjóšurinn ķ samvinnu viš ašrar alžjóšastofnanir tekiš žįtt ķ žvķ aš létta skuldabyrši fįtękustu rķkjanna meš markvissum hętti. Umfjöllun um góša stjórnsżslu (e. governance) og gagnsęi (e. transparency) hefur veriš įberandi undanfarin įr.

Žrįtt fyrir aš įherslur hafi aš sumu leyti breyst ķ starfsemi Alžjóšagjaldeyrissjóšsins frį stofnun felst hśn ķ meginatrišum ķ sömu žįttum og įšur, ž.e. eftirliti, lįnveitingum og tęknilegri ašstoš viš ašildarrķkin.



© 2005 Sešlabanki Ķslands - Öll réttindi įskilin
Póstfang: Kalkofnsvegi 1, 150 Reykjavik - Netfang: sedlabanki@sedlabanki.is
Sķmi: 569 9600 - Bréfasķmi: 569 9605

Prentvęn śtgįfa
Byggir į LiSA vefumsjónarkerfi frį Eskli