Mynd af Sešlabanka Ķslands
Sešlabanki Ķslands

Stórgreišslukerfiš

Stórgreišslukerfiš er stęrsta og žżšingarmesta greišslukerfi landsins. Kerfiš mišlar greišslufyrirmęlum į milli fjįrmįlastofnana ķ ķslenskum krónum sem nį stórgreišslumörkum (10 milljónum ķslenskra króna) og gerir upp višskipti annarra žżšingarmikilla fjįrmįlakerfa. Stórgreišslukerfiš er rauntķmakerfi og bókar fęrslur samstundis į reikninga žįtttakenda, svo fremi sem śttektarreikningar žįtttakenda eru innan heimildar. Stórgreišslukerfiš skal starfrękt frį kl. 9:00 til kl. 16:30 į bankadögum, en frį kl. 16:15 skulu žįtttakendur loka fyrir greišslufyrirmęli frį višskiptavinum sķnum sem eru yfir stórgreišslu mörkum.

Veltan ķ kerfinu:
Mešfylgjandi mynd sżnir žróun krónutöluveltu eins og hśn hefur veriš frį žvķ um mitt įr 2002, žegar ekki hefur veriš tekiš miš af veršbólgu. Samanlögš heildarvelta inn- og śtborgana ķ stórgreišslukerfinu įriš 2009 nam 26.361 ma.kr. ķ 138 žśsund fęrslum. Til samanburšar nam heildarvelta inn- og śtborgana 164.978 ma.kr. ķ 406 žśsund fęrslum įriš 2008, 125.702 ma.kr. ķ 388 žśsund fęrslum įriš 2007 og 98.430 ma.kr. ķ 319 žśsund fęrslum įriš 2006.

Mešalfjįrhęš hverrar greišslu sem fór ķ gegnum stórgreišslukerfiš įriš 2009 nam 191 m.kr (sambęrileg tala įriš 2008 nam 406 m.kr.). Veltan įriš 2009 svarar til 2.197 ma.kr. mešaltalsveltu į mįnuši og 106 ma.kr. mešalveltu į dag. Mįnašarveltan ķ desember sķšastlišnum nam 2.153 ma.kr. og mešal dagsveltan ķ mįnušinum nam 107,6 ma.kr.Eins og sjį mį į myndinni er samdrįttur į milli įra 2008-2009 mjög mikill og nemur 84% samdrętti ķ veltu og 66% samdrętti ķ fęrslufjölda (sbr. mynd).

Ef einvöršungu eru talin greišslufyrirmęli af reikningum žįtttakenda viš mat į heildarveltu ķ kerfinu nam heildarvelta greišslufyrirmęla 13.027 ma.kr. įriš 2009 og 53 ma.kr.aš mešaltali į dag. Til samanburšar nam heildarvelta greišslufyrirmęla 81.810 ma.kr. įriš 2008,62.799 ma.kr. įriš 2007 og 49.102 ma.kr. įriš 2007. Įriš 2009 fóru ķ gengum kerfiš tęp 69 žśsund greišslufyrirmęli samanboriš viš rśm 203 žśsund greišslufyrirmęli įriš 2008, 195 žśsund įriš 2007 og 157 žśsund greišslufyrirmęli įriš 2006. Eins og žegar hefur komiš fram sżna tölurnar umtalsveršan samdrįtt frį falli bankanna haustiš 2008.

Skv. męlingum Hagstofunnar nam VLF 1.476 ma.kr įriš 2008 sem er ašeins brot af žeirri veltu sem fór ķ gegnum stórgreišslukerfiš į įrinu.

Žjónusta ķ boši:
Meš ašild aš stórgreišslukerfi į fjįrmįlastofnun beina ašild aš greišslumišlun į Ķslandi og žjónustu Sešlabanka Ķslands. Višskipti ķ ķslenskum krónum eru gerš ķ nafni žįtttakenda sem hafa yfirdrįttarheimildir og geta tekiš lįn hjį Sešlabanka Ķslands til aš męta greišsluskuldbindingum sķnum. Žįtttakendur tryggja lįn sķn aš fullu sem eru veitt ķ samręmi viš reglur Sešlabanka Ķslands. Ķ staš žess aš senda greišslufyrirmęli beint til afgreišslu ķ stórgreišslukerfi geta žįtttakendur sett greišslufyrirmęli ķ bišröš innan dags, sem žeir stżra sjįlfir til aš nį virkari stżringu į greišsluflęši. Greišslufyrirmęli ķ bišröš teljast ekki komin til kerfisins. Greišslufyrirmęli teljast komin til kerfisins og eru óafturkręf žegar žau eru send frį žįtttakanda og framkvęmd, sem gerist ķ rauntķma. Žįtttakandi getur hins vegar afturkallaš eša breytt greišslufyrirmęlum sķnum sem eru ķ biš ķ bišröš og kerfiš hafnar greišslufyrirmęlum sem ekki er innstęša fyrir į reikningi žįtttakanda.

Žįtttakendur:
Žįtttakendur ķ Stórgreišslukerfinu ķ janśar 2012 eru Arion banki hf., Clearstream Banking société anonyme, Ķbśšalįnasjóšur, Ķslandsbanki hf., MP banki hf., Landsbankinn hf., Sešlabanki Ķslands og Straumur fjįrfestingabanki hf.
Aš auki notar Veršbréfaskrįning kerfiš sem uppgjörsašili en žeir teljast ekki meš hefšbundnum žįtttakendum.

Starfrękslutķmi:
Stórgreišslukerfiš er opiš fyrir hefšbundna greišslumišlun frį kl. 9:00 til 16:30 į bankadögum og žjónustuborš er opiš frį 08:00 til 17:00. Žįtttakendur ķ kerfinu senda greišslufyrirmęli sķn į milli žegar kerfiš er opiš, enda séu reikningar žeirra innan śttektarheimildar. Hér mį sjį upplżsingar um starfsrękslutķma stórgreišslukerfisins įsamt uppgjörum annara kerfa: Starfsrękslutķmi stórgreišslukerfis (pdf)

Rekstraröryggi:
Kerfiš var tekiš ķ notkun įriš 2000. Tęknilegur rekstur er ķ höndum Reiknistofu bankanna, en dagleg umsżsla og eftirlit į sér staš ķ Sešlabanka Ķslands. Uppitķmi kerfisins įriš 2007 var 99,92% og upp komu 9 tilvik um frįvik. Ašrar truflanir mįtti rekja til lausafjįrstżringar hjį žįtttakendum og komu fram ķ minna en 0,1% fęrslufyrirmęla (fjöldi hafnašra fęrslna / fjöldi afgreiddra fęrslna ķ kerfinu). Žetta mįtti rekja til žess aš kerfiš hafnaši greišslufyrirmęlum sem ekki reyndist innstęša fyrir.

Žįtttakendur semja um fyrirfram umsamdar heimildir ķ kerfinu sem eru aš fullu tryggšar meš veršbréfum, ķ samręmi viš reglur Sešlabanka Ķslands nr. 312, gr 16. Žįtttakendur geta dregiš į heimildir innan dagsins en žurfa aš gera žęr upp fyrir dagslok. Myndin hér aš nešan sżnir umsamdar tryggingar ķ kerfinu eins og žęr voru janśar 2003 til įgśst 2009. September 2009 voru žįtttakendur meš 16,4 ma.kr. ķ tryggingum ķ stórgreišslukerfi. Umsamin fjįrhęš fór lęgst ķ 15,3 ma.kr. įriš 2003. Gert er rįš fyrir aš endumat į veršgildi trygginga ķ greišslukerfum fari fram vikulega hjį Sešlabanka Ķslands. Falli matsverš trygginga nišurfyrir umsamda fjįrhęš žį kallar Sešlabankinn eftir frekari vešum aš öšrum kosti eru heimildir lękkašar.

Inntökukröfur og kostnašur viš žįtttöku:
Žįtttakendur žurfa m.a. aš uppfylla eftirfarandi skilmįla:

  • Žįtttakandi skal lśta opinberu eftirliti fjįrmįlaeftirlitsyfirvalds į Evrópska efnahagssvęšinu og skal uppfylla kröfur viškomandi eftirlitsstofnunar, m.a. aš žvķ er varšar eiginfjįrhlutfall og lausafjįrhlutfall.
  • Žįtttakandi skal hafa yfir aš rįša naušsynlegum tęknibśnaši og naušsynlegri tęknilegri og stjórnunarlegri getu. Hann skal hafa tryggt eftirlitskerfi meš įhęttu ķ tengslum viš žįtttöku ķ kerfinu.

Kostnašur viš žįtttöku er tvķskiptur. Annars vegar er um aš ręša stofngjald sem innheimtist žegar žįtttakandi hefur ašild aš stórgreišslukerfi og hins vegar eru įrgjöld og fęrslugjöld sem eru ķ samręmi viš notkun. Gjaldskrį Sešlabanka Ķslands mišar aš žvķ aš endurheimta śtlagšan kostnaš vegna žjónustu, rekstrar og višhalds į kerfinu og er gjaldskrį endurskošuš įrlega m.t.t. žess. Nįnari upplżsingar um kostnaš viš žįtttöku mį finna ķ gjaldskrį (sękja gjaldskrį 2009).

Sękja žarf um ašild aš stórgreišslukerfinu hjį Sešlabanka Ķslands. Umsóknarferli sżnir hvernig fariš er meš umsóknir umsękjenda. Žeir sem hafa įhuga į aš sękja um ašild geta nįlgast umsóknareyšublaš hér (sękja umsóknareyšublaš).

Lög og reglugeršir varšandi greišslumišlun og stórgreišslukerfi:

Reglur um starfsemi greišslukerfa voru endurśtgefnar 13. įgśst 2009. Endurskošuš voru įkvęši um hęfar tryggingar fyrir heimildum. Tryggingar geta veriš ķ ķslenskum krónum, veršbréf gefin śt af rķkissjóši Ķslands, ķbśšabréf gefin śt af Ķbśšalįnasjóši, innstęšubréf og bundin innlįn. Žįtttakendur hafa stórgreišslureikning ķ Sešlabanka Ķslands og er uppgjörsreikningur žeirra óbundinn af įkvöršun bankastjórnar um vexti af innstęšureikningum. Žetta į viš um žįtttakendur sem ekki eru ķ öšrum višskiptum viš SĶ (sbr. reglur nr. 553 frį 26.jśnķ 2009). Sérstaklega er fjallaš um žaš Sešlabankinn getur heimilaš žįtttakendum aš nota stórgreišslukerfiš fyrir fjįrhęšir undir stórgreišslumörkum. Endurskošuš voru įkvęši um višbśnašarmįl og krafa um višbśnašarįętlanir. Skerpt var į žįtttökuskilyršum og nį reglurnar yfir beina žįtttakendur og óbeina žįtttakendur eftir žvķ sem viš į. Bendir į reglurnar mį finna hér aš nešan.

Nįnari upplżsingar um lög og reglur um starfsemi greišslukerfa og stórgreišslukerfis mį finna į sķšunni, Lög og reglur um greišslukerfi. Ķtarlegri upplżsingar um kerfiš mį finna ķ kerfislżsingu. (sękja kerfislżsingu)

 



© 2005 Sešlabanki Ķslands - Öll réttindi įskilin
Póstfang: Kalkofnsvegi 1, 150 Reykjavik - Netfang: sedlabanki@sedlabanki.is
Sķmi: 569 9600 - Bréfasķmi: 569 9605

Prentvęn śtgįfa
Byggir į LiSA vefumsjónarkerfi frį Eskli