Alžjóšleg og samevrópsk verkefni į sviši greišslumišlunar

Sešlabanki Ķslands hefur yfirsżn og eftirlit meš innlendri greišslumišlun. Til aš nį settum markmišum um framžróun, hagkvęmni og öryggi ķ greišslumišlun vinnur Sešlabankinn nįiš meš ķslenskum fjįrmįlastofnunum og ašilum ķ greišslumišlun į Ķslandi auk samstarfs viš hin Noršurlöndin og rķki og stofnanir Evrópusambandsins.

Sešlabanki Evrópu (ECB) hefur undanfarin įr m.a. veriš virkur į vettvangi greišslumišlunar. Yfirlżst markmiš ECB er aš treysta fjórfrelsiš og efla framfarir, skilvirkni og öryggi ķ greišslumišlun ķ evrum. Greišslu- og veršbréfauppgjörskerfum ķ evrum hefur veriš gert aš žjóna markmišum ECB og stefnumišum Evrópusambandsins um sameiningu markaša og öryggi. Sešlabanki Evrópu vinnur aš fjórum stórum verkefnum į sviši greišslumišlunar og greišslukerfa. Sešlabanki Ķslands og ķslensk fjįrmįlafyrirtęki hafa fylgst meš og įtt einhverja aškomu aš žremur žessara verkefna. Hér veršur stuttlega gerš grein fyrir žeim.

TARGET2:
TARGET2 er stórgreišslukerfi Sešlabanka Evrópu sem gerir upp greišslufyrirmęli ķ evrum og kom ķ staš TARGET-kerfis ECB sem var gangsett meš evrunni ķ  janśar 1999. TARGET varš žrišja stęrsta greišslukerfi ķ heimi meš rśmlega 1.000 fjįrmįlafyrirtęki og yfir 50.000 fjįrmįlafyrirtęki ķ óbeinni ašild. Til samanburšar voru 7 fjįrmįlafyrirtęki meš beina ašild aš ķslenska stórgreišslukerfinu ķ jśnķ 2008. Žrįtt fyrir žennan mikla mun ķ umfangi er verksviš TARGET sambęrilegt viš verksviš stórgreišslukerfisins. TARGET2 styšur viš peningastjórn ECB ķ evrum og žjónar fjįrmįlafyrirtękjum meš uppgjör ķ evrum en ķslenska stórgreišslukerfiš gerir upp ķslenskar krónur og styšur viš peningastjórn Sešlabanka Ķslands. TARGET2 er mišlęgt kerfi, rekiš sameiginlega af sešlabönkum Ķtalķu, Žżskalands og Frakklands. Kerfiš starfaši ķ jśnķ 2008 sem stórgreišslukerfi fyrir 20 sešlabanka auk ECB og gerir upp višskipti  žeirra fjįrmįlastofnana sem sešlabankarnir žjóna. Kerfishögun TARGET2 var endurskipulögš frį fyrra horfi meš žaš aš markmiši aš nį betri samžęttingu į sķvaxandi markašssvęši og tryggja skalanleika, skilvirkni og öryggi ķ greišslumišlun. Lögš er įhersla į aš notendur fįi sömu žjónustu óhįš stašsetningu žeirra į evrusvęši. Nokkur ķslensk fjįrmįlafyrirtęki auk Veršbréfaskrįningar Ķslands hafa sótt um ašgang aš TARGET2 og er gert rįš fyrir aš ķslenska bankakerfiš geti veriš komiš meš ašild aš TARGET2 ķ lok įrs 2008. Meš žessu móti gefst ķslenskum fjįrmįlastofnunum og veršbréfaskrįningu ašgangur aš peningalegu uppgjöri veršbréfavišskipta ķ evrum.


Single Euro Payments Area, SEPA
Markmiš SEPA-verkefnisins er aš bśa til samręmt greišslumišlunarsvęši innan rķkja Evrópusambandsins og ķ višskiptum innan og viš evrópska myntsvęšiš geti notendur evrunnar notaš rafręna greišslumišla hvar sem er į svęšinu.

Forsagan
Markmišiš var aš bśa til eitt samręmt markašssvęši ķ Evrópu (Single Market). Undirbśningurinn varaši ķ mörg įr og kallaši į mikla vinnu. Maastricht-samkomulagiš įriš 1992 markaši įkvešin tķmamót ķ  sameiningarferlinu. Fyrsta skrefiš ķ aš bśa til sameinaš greišslumišlunarsvęši kristallašist ķ stofnun Evrumyntsvęšisins (Euro Area). Į bak viš Evrumyntsvęšiš standa Evrópusešlabankinn, stofnašur 1998, og evran sem er opinber gjaldmišill Evrópusambandsins. Evran var sett ķ umferš ķ janśar 1999, og hófst dreifing sešla og myntar ķ janśar 2002. Nś į dögum er evran meš mestu veltu allra gjaldmišla ķ heiminum. Fyrsta janśar 2008 voru 15 rķki Evrópusambandsins oršin beinir ašilar aš Evrumyntsvęšinu. Žetta eru Austurrķki, Belgķa, Finnland, Frakkland, Grikkland, Ķrland, Ķtalķa, Kżpur,Lśxemburg, Malta, Holland, Portśgal, Slóvenķa, Spįnn og Žżskaland. Ekki hafa öll rķki Evrópusambandsins tekiš upp evruna en sex rķki utan Evrópusambandsins tóku einhliša upp evru, žetta eru Vatikaniš, Mónakó, San Marino, Andorra, Svartfjallaland og Kósóvo. Sešlabanki Evrópu, ECB, er įbyrgur fyrir peningamįlastefnu į evrusvęšinu en bankinn vinnur ķ nįnu samstarfi viš sešlabanka ašildarrķkjanna 15 sem nefndir voru hér aš ofan. Unnt er aš greiša meš evrupeningum hvar sem er innan svęšisins en sé reynt aš greiša meš greišslukorti eša rafręnum greišslumišli koma upp vandamįl samsvarandi žeim sem voru til stašar fyrir upptöku evrunnar.

SEPA-verkefniš
Ašilar aš SEPA-verkefninu eru 31 rķki Evrópu, ž.e. 27 ašildarrķki Evrópusambandsins, Ķsland, Liechtenstein, Noregur og Sviss. SEPA mun gera greišendum kleIft aš nota rafręna greišslumišla til aš senda og taka į móti evrugreišslum hvar sem er į svęšinu og yfir landamęri įn žess aš žurfa aš nota marga bankareikninga eša ólķk greišslukort.  Verkefninu er skipt ķ žrjį meginįfanga, SEPA-millifęrslur, SEPA-beingreišslur og SEPA-samhęfšir greišslumišlar (s.s. greišslukort). Fyrsti įfanginn, SEPA-millifęrslur var gangsettur žann 28. janśar 2008 og tóku Landsbanki Ķslands, Glitnir banki, Kaupžing banki og Icebank žįtt ķ gangsetningunni auk yfir 4.000 fjįrmįlastofnana ķ Evrópu.  Undirbśningurinn aš verkefninu stóš yfir ķ mörg įr en sķšustu misserin tóku ķslensku bankarnir fullan žįtt ķ undirbśningnum. Landsbanki, Glitnir, Kaupžing og Icebank eru meš óbeina ašild aš SEPA-millifęrslum og geta bęši sent og mótttekiš greišslufyrirmęli ķ evrum ķ samręmi viš stašalinn. Ķslenskir bankar žiggja žjónustu banka ķ Evrópu viš śtfęrslu į SEPA. Ašildin kallaši į talsveršar breytingar į innra verklagi sem eru aš mestu um garš gengnar. Vonast bankarnir til aš SEPA muni skila hagręšingu žegar fram ķ sękir. SEPA-millifęrslurnar eru byggšar į SEPA Credit Transfer Rulebook meš samręmdum lagaramma og eru grundvallašar į ISO 20022 XML-stašli, auk IBAN- og BIC-stašals viš auškenningu bankareikninga. Framundan er aš ljśka gangsetningu fyrsta verkžįttar og ręsa nęsta verkliš sem eru SEPA-beingreišslur.

TARGET2-Securities (T2S)
ECB hefur uppi įform um aš žróa nżtt veršbréfauppgjörskerfi, T2S. Ķ Evrópu bjóša mörg fyrirtęki žjónustu į sviši veršbréfavišskipta og uppgjörs. Žaš er mat ECB aš veršbréfamarkašurinn ķ Evrópu séu óžarflega sundrašur og flókinn. Markmiš ECB er aš einfalda uppgjörslķkön og koma betur til móts viš žarfir markašsašila, ž.e. kaupendur og seljendur evrópskra veršbréfa, stękka markašinn og bśa til eitt einsleitt markašsumhverfi meš veršbréf. Til aš svo megi žurfa hagsmunaašilar aš koma sér saman um ramma verkefnisins, reglur žess og stašla. Fariš var af staš meš verkefniš įriš 2007 og er įformaš aš žarfagreining liggi fyrir um mitt įr 2008. Ķ frumdrögum aš T2S er gert rįš fyrir aš veršbréfaskrįningarnar haldi įfram aš sjį um skrįningu og varšveislu veršbréfa, skżrslugerš og lįnastarfsemi eftir žvķ sem efni standa til. Ķslendingar eru ekki ašilar aš žarfagreiningarteymi sem vinnur aš T2S. Veršbréfaskrįning og Sešlabanki Ķslands hafa įheyrnarašgang og fylgjast óbeint meš framvindu verkefnisins. Nįnari upplżsingar um verkefniš mį finna į vef ECB.

Nįnari upplżsingar:
www.ecb.int, 
http://www.ecb.int/pub/pub/paym/html/index.en.html,
http://www.ecb.int/paym/market/secmar/integr/html/index.en.html
http://www.ecb.int/paym/t2s/html/index.en.html  (Hér eru góšar skżringarmyndir, bęši bęklingur og kynningarmyndband).